Natuur(lijk) vlees
van de Kudde van Terschelling

Ruimte voor de 'Kudde van Terschelling’

10 jaar Herefords op Terschelling

In 2017 is het alweer 10 jaar geleden dat Wietse van Deelen begon met het verwezenlijken van zijn droom. Hij wilde boer worden en zag goede kansen om in samenwerking met Staatsbosbeheer Herefordrunderen in te zetten voor natuurbegrazing op Terschelling.
Waar zijn kudde toen 12 dieren telde, bestaat zijn kudde inmiddels uit zo'n 45 dieren die bijna niet meer weg te denken zijn uit het Terschellinger landschap.

verhuizing Herfords van de Veluwe naar terschelling
2007. Verhuizing van de Heroford runderen van Landgoed Hoog Deelen naar de Boschplaat op Terschelling

Landgoed Hoog Deelen

Toen Wietse in 2007 op zoek ging naar zijn eerste koeien kruiste zijn weg die van Viathou Peletier van landgoed Hoog Deelen op de Veluwe. Haar vader W.P. Peletier bracht in de jaren '80 de eerste rasechte gehoornde Herefords vanuit Groot-Brittannië naar Nederland.
Viathou nam de kudde van haar vader over, maar zag zich in 2007 genoodzaakt afstand te doen van haar Herefords. In haar zoektocht naar een goed adres voor haar geliefde dieren trof zij Wietse van Deelen.
Het klikte tussen hen en ook gezien de terugkerende overeenkomst met zijn achternaam, kon hun ontmoeting geen toeval zijn. De koop werd gesloten en met 12 Herefords keerde Wietse terug naar Terschelling.

Viathou en boer Wietse
2017. Viathou Peletier en Wietse van Deelen bekijken het jongvee op de Boschplaat.

Herefords, een bewuste keuze

Hij heeft destijds heel bewust voor het Herefordras gekozen. Herefords zijn namelijk bijzonder zelfredzame koeien met een rustig, gelijkmatig en onverstoorbaar karakter die zich mede door hun dikke vacht uitstekend aanpassen aan het klimaat en in elk seizoen buiten kunnen zijn. Zij eten de ruwvezelige, takkerige gewassen die in hun leefgebied groeien op en dragen zo bij aan een open duinlandschap en een toename van de lokale soortenrijkdom. Ze hoeven niet of nauwelijks bijgevoerd te worden en het ruwe voer dat zij herkauwen zorgt voor de specifieke, gebiedseigen smaak van hun vlees. Herefords kalven meestal probleemloos af, de kalveren blijven lang bij hun moeder om te zogen en zij worden door de kudde opgevoed.

Viathou en boer Wietse
Herefords zijn bijzonder zelfredzame koeien met een rustig, gelijkmatig en onverstoorbaar karakter.

Eenkennig en publieksmijdend, ideaal in een toeristisch gebied

Ander pluspunt van dit ras in een toeristisch gebied als Terschelling is dat Herefords van nature eenkennig en publieksmijdend zijn, waardoor zij goed samengaan met recreatie in de duinen. Ook zijn Herefords al na een kleine 3 jaar slachtrijp, terwijl bijvoorbeeld Schotse Hooglanders dat pas met 7 jaar zijn. Na een mooi leven in de vrije natuur gaat het dier naar de plaatselijke slager, wat
uiteindelijk een een mooi streekproduct oplevert waar Wietse trots op is: heerlijk, duurzaam Boschplaatvlees.

Viathou en boer Wietse
De rol van de boer is van vitaal belang in de uitvoering van de gezamenlijke beheertaken.

Wietse hoeft de kudde dan wel niet intensief te controleren - slechts af en toe vanwege bijvoorbeeld een stier met een kleipoot of een in een sneeuwstorm geboren kalf dat zoek is - maar extensieve begrazing en het op natuurlijke wijze houden van zoogkoeien is een vak apart en vereist kennis, zorgvuldigheid en ware betrokkenheid van de boer. Zijn band met de dieren is gebaseerd op vertrouwen en hij staat altijd in dienst van hun welzijn. Hij moet zich houden aan strikte wet- en regelgeving om een ziektevrije begrazing te garanderen. Vanuit zijn expertise en ervaring draagt hij bij aan de kwaliteit en de gezondheid van de kudde en aan het behalen van de doelstellingen in de te begrazen natuurgebieden. De rol van de boer is dus van vitaal belang in de uitvoering van de gezamenlijke beheertaken.

Stier Kent
Stier Kent o' Garrah tussen de drachtige koeien.

De kudde bestaat uit verschillende groepen, zoals vaarzen, stieren en koeien. De keuze voor de juiste stier - na Big Brother en Boudewijn staat Kent o' Garrah nu klaar voor zijn 3de dekseizoen - is erg belangrijk voor de kwaliteit van de nakomelingen en voor het doorgeven van de bijzondere karaktereigenschappen. Dieren van verschillende leeftijden zorgen voor rust in de kudde.
Omdat het graasgedrag van jongvee verschilt van dat van volwassen koeien, biedt leeftijdsvariatie in de kudde tevens de mogelijkheid om per gebied anders te begrazen. De horens die de Herefords dragen zorgen voor een natuurlijke orde en rust in de groep.
Deze 'antennes' hebben niet alleen een fysieke verdedigingsfunctie, maar dienen ook als communicatiemiddel tussen de kuddegenoten en als uitdrukking van hun karakter.


Dieren van verschillende leeftijden zorgen voor rust in de kudde

De toekomst voor natuurbegrazing op Terschelling

Eind 2017 presenteert Staatsbosbeheer zijn nieuwe beheerplan in lijn met de Europese richtlijnen voor Natura 2000-gebieden en dan zal blijken wat de toekomst voor natuurbegrazing op Terschelling zal brengen. Zijn de gestelde natuurdoelen gehaald en werpt het beleid zijn vruchten af of zijn er nieuwe maatregelen gewenst? Wat zijn de voordelen van bijvoorbeeld drukbegrazing ten opzichte van integrale begrazing op zowel de korte als de lange termijn? Waar ligt - in het kader van rentmeesterschap - de grens tussen de natuur zijn gang laten gaan en menselijke inmenging? En wat is de visie van de natuurbeheerder op de rol van de boer in dit alles?


Spannende tijden voor de Kudde van Terschelling

Het zijn dus best spannende tijden voor Wietse en de toekomst van zijn beweidings- en begrazingswerkzaamheden op Terschelling. Dat het een proces van de lange adem zou zijn, wist Wietse al, maar hij is positief - passend bij zijn motto om alleen nog maar dingen te doen die hij leuk vindt - en met onverminderde passie bezig met zijn Herefords. Hij benadrukt het belang van werkelijke samenwerking tussen natuurorganisaties en boeren om met succes en met vereende krachten het doel te kunnen bereiken, juist ook in het kader van duurzaamheid.
Wietse hoopt dan ook op een voortzetting van zijn samenwerking met Staatsbosbeheer om zijn werk met hart en ziel te kunnen blijven doen en om in de toekomst veel voor elkaar te kunnen blijven betekenen.

tekst: J. van der Kam

herefords

Het Hereford runderras vindt zijn oorsprong in de tweede helft van de 18e eeuw rond de marktplaats Hereford in het zuidwesten van Engeland. Het zijn krachtig gebouwde vleeskoeien die inmiddels wereldwijd voorkomen. Er zijn gehoornde en ongehoornde Herefords en de dieren kenmerken zich door hun dikke, rode vacht en de witte streep op nek en schoft. Herefords zijn sterke, zelfredzame runderen met een rustig, vriendelijk karakter en goed bestand tegen welk weertype dan ook. Zo kunnen zij het gehele jaar door buiten lopen en maken een stal overbodig.

Vanwege het lage geboortegewicht, kalven de koeien probleemloos af en hoeft er vrijwel nooit een menselijke hand aan te pas te ... lees verder >

Schaapskudde

Onze 350 schapen begrazen in het voorjaar en in de zomer de dijk langs de Waddenzee vanaf West-Terschelling tot Lies. Zij houden het gras van de door ons gepachte zeewering kort en sterk en vormen - onverstoorbaar struinend - tevens een landschappelijke lust voor het oog. Het zijn Swifters, een relatief nieuw schapenras dat ontwikkeld is door Wageningen University en ontstaan is na kruising van de Texelaar met de Vlaming. Goede eigenschappen zoals een hoge vruchtbaarheid, een aanzienlijke melkgift en een goede slachtkwaliteit zijn zo in één ras verenigd. Swifters zijn gemakkelijk te houden, rustige schapen met een goed karakter en de ooien zijn goede moeders voor ... lees verder >

boschplaatvlees

Hereford runderen zijn uitermate geschikt voor het begrazen van ruige natuurgebieden en goed toegerust om onder alle weersomstandigheden buiten te kunnen vertoeven. De voeding die zij tot zich nemen bestaat uit de vezelrijke, ruwe grassoorten en kruiden die ter plaatse groeien en die zorgen voor een specifieke gebiedseigen smaak. De koeien worden niet bijgevoerd met gemanipuleerd veevoeder.

De kalveren worden buiten, temidden van de kudde geboren en krijgen de tijd om rustig te groeien, wat de smaak ten positieve beïnvloedt. De dieren zijn gezond en vrij van antibiotica, waardoor hun vlees puur, veilig en en rijk aan natuurlijke ... lees verder >